000 TNXP đã phải băng rừng vượt núi, nếm mật nằm gai suốt ba năm
Lai Châu đi cửa khẩu Ma Lù Thàng, hơn 8. Những TNXP làm nên con đường chiến lược 111 năm xưa Kỳ 1: Nằm lại giữa núi rừng Tây Bắc Để có được 80km đường từ Tx.
Nhưng sau đó, các lực lượng khác rút đi làm nhiệm vụ mới, lực lượng đốn còn lại trên công trường là đoàn TNXP, khi cấp thiết thì huy động thêm dân quân người Thái, người Mông ở Lai Châu theo từng đợt ngắn.
000 TNXP vẫn tích cực nhận nhiệm vụ, hành quân vượt qua quãng đường 300km vượt sông Đà, vượt bốn đèo “kinh hoàng” nhất Tây Bắc về độ dài và độ cao: Đèo Pha Đin; đèo Cờ-ra-vô; đèo Sìn Hồ, vượt hơn 100km từ Lai Châu lên vùng giáp giới Ma Lù Thàng (tiếp giáp Vân Nam - Trung Quốc).
Có đại đội đã hoàn tất cả một đoạn đường, sau một đêm mưa gió lớn đánh sạt nửa quả đồi, gần 20. Có đơn vị chiều hôm trước vừa hoàn thành tạo ra mặt đường rộng 4m, sáng hôm sau cả kè đá, mặt đường đã bị đẩy trôi… xuống sông.
Hoàn thành nhiệm vụ làm đường 111, đầu năm 1957, những người lính TNXP trước khi về xuôi đã quy tập đồng đội và khởi công xây dựng tha ma Chăn Nưa (thuộc bản Chiềng Chăn - xã Chăn Nưa, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu ngày nay). 000 TNXP đã tiến quân qua những trọng điểm liên lạc bị địch tàn phá trong chiến dịch Điện Biên Phủ, vẫn còn nhơm nhở những hố bom và đạn bom sót lại.
Có tới 70% tuyến đường đi men theo sông Nậm Na, có nơi vực thẳm, có nơi vách đá dựng đứng cao tới 45 - 50m; cấu tạo địa chất kỳ lạ, nhiều nơi triền núi dốc, mà mặt đất lại không dính kết, trên bề mặt chỉ có một lớp đất mỏng, cỏ lau mọc lơ phơ, dưới lớp đất ấy là đá xít già phiến dẹt, lớp nọ chồng lên lớp kia, đêm khuya, gió lay động núi đổ ào ào”.
Ông Trần Khắc Lộng - cựu TNXP đội 40 kể lại, hơn 8. # Dọc đường hành quân. Dọc tuyến đường không có cung độ, không có lán trại và kho lương thực dã chiến. Thái Linh. Việc mở đường hoàn toàn là thủ công, tuyến đường lại chưa được khảo sát trước, anh em phải vừa thiết kế, vừa thi công. Con đường dài 82km, khởi công từ tháng 10/1954 và chấm dứt vào tháng 6/1957. Thời khắc thắng lợi đó, anh em TNXP hai đội 34, 40 cũng mong muốn được “về xuôi” thăm quê hương, đoàn viên gia đình, xây dựng cộng tác xã, hoặc được đào tạo, nâng cao tay nghề, dự công tác lâu dài tại địa phương… Nhưng với ý thức xung kích, hơn 8.
Cuộc tiến quân ngược Sau khi hiệp định Genève ký kết, T. Hơn 100 người hy sinh cho 80km đường Theo chủ trương của cấp trên, lực lượng thi công tuyến đường 111 cốt tử là công binh, TNXP và thêm một số đơn vị chủ lực cầu đường, do Liên bộ gánh vác.
Đường 111 là công trình lớn đầu tiên của miền Bắc XHCN sau hòa bình lập lại; có ý nghĩa chiến lược về mặt quốc phòng dự phòng, có vai trò hiểm yếu nối liền Việt Nam với Trung Quốc và các nước XHCN Đông Âu, là tuyến giao thông chiến lược nối Tx. Từ điểm xuất phát, mỗi đơn vị chỉ có một ít gạo mang theo, còn phần nhiều dựa vào quần chúng.
000m3 đất đá chôn lấp cả đoạn đường vừa mới hình thành, anh em chỉ muốn khóc” - ông Trần Khắc Lộng kể. Lai Châu với biên cương phía Bắc. Những đoạn đường phải mở qua núi, thi công rất nguy hiểm.
Có những chỗ khi thi công phải dùng xà beng cạy vào đá, sau đó dùng… sào chọc theo thớ, lớp đá nọ đổ tác động lớp kia đổ theo, từ trên cao, đá chạy tạo thành “rạch khan” sâu 2 - 3m, có khi cứ lở mãi không tạo ra được mặt đường.
“Anh em mỏng năng suất lao động, mỗi người mỗi ngày bóc được tới… 36 - 40m3 đá là như vậy. Đây là vùng rừng nguyên sinh, chưa có đường, phải lần theo từng đoạn đường mòn đi xuyên trong núi cao, rừng rậm. Lực lượng tham gia mở đường gồm hơn 8.
Ư Đảng, Chính phủ giao cho Bộ Quốc phòng, Bộ GTVT, Đoàn TNXP và UBND tỉnh Lai Châu mở con đường chiến lược quốc phòng đặc biệt từ thị xã Lai Châu đi cửa khẩu Ma Lù Thàng (giáp giới tỉnh Vân Nam - Trung Quốc). Để có được 82km đường ấy, những TNXP chúng tôi đã phải đánh đổi mồ hôi, nước mắt, máu và cả tính mệnh. Ông Trần Khắc Lộng nhớ lại: “Việc thi công trên công trường gặp vô vàn thử thách.
Hơn 100 TNXP đã vĩnh viễn nằm lại nơi núi rừng Tây Bắc. Ông Ngô Xuân Khôi - Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Điện Biên, cựu TNXP đội 34 nhớ lại: Ngày 13/6/1956, lễ thông xe con đường 111 tại TX Lai Châu, hàng ngàn bà con các dân tộc Mông, Thái, Lô Lô, Xá… mặc quần áo mới từ các bản làng xa xăm vượt núi, vượt đèo về dự…“.
Suốt hơn 3 năm, chúng tôi phải lao động trong vùng khí hậu hà khắc, ăn uống khem khổ, công việc nặng nhọc, đặc biệt còn phải lo đối phó với bọn tàn quân thổ phỉ mai phục giật mìn, bắn lén… Hơn 100 đồng đội đã vĩnh viễn nằm xuống khi đang làm nhiệm vụ” - ông Ngô Xuân Khôi nghẹn lời.
000 TNXP thuộc hai đội 34 và 40 (thuộc đoàn TNXP Trung ương) sau khi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ. Chỗ vách núi cao 35 - 45m, phải bạt ta-luy theo tiêu chuẩn kỹ thuật 1/1: Mặt đường rộng 4,5m, thì chiều cao 45m, tức phải mở sâu vào núi gần 50m.
