Điều này chẳng những vi phạm pháp lệnh và luật lăng xê mà còn coi nhẹ giá trị của tiếng mẹ đẻ
Nhiều nhà giáo dục có tư tưởng quá đề cao ngoại ngữ, quá sính ngoại cũng là một sai trái. Ngay trong lĩnh vực văn hóa, tiếng nói cũng có những biến thể ở mức đáng lo ngại. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Khang, nguyên Phó viện trưởng Viện tiếng nói học, Tổng biên tập Tạp chí “ngôn ngữ và đời sống”, người có nhiều năm tâm huyết nghiên cứu về ngôn ngữ trong đời sống từng lớp cho rằng: Việc sử dụng ngôn ngữ Tây, Ta lộn lạo là thực trạng đang diễn ra.
Đừng để môi trường ngôn ngữ bị ô nhiễm Không thể phủ nhận yếu tố tích cực của sự biến đổi và hội nhập quốc tế trong tiếng nói. Trên đầu viết hai chữ “Menu” thay cho “menu” bên dưới là tên những món thuần Việt như: Cơm niêu, Cá kho tộ,… Và điểm nhấn là giá tiền thay vì “50 nghìn đồng”, hay “120. Nếu vừa đủ, đúng và hợp sẽ làm phong phú thêm vốn từ tiếng Việt.
Tiếng nói cũng có những quy luật phát triển riêng. 000 đồng”… thì lại được dập những con số và ký tự “50 k”, “120 k”… đỏ chót làm những thực khách Việt có lòng tự tôn, tự trọng dân tộc rất ức chế.
Thực trạng sử dụng tiếng nói hiện thời đã đến mức báo động về nguy cơ có thể gọi là “ô nhiễm môi trường ngôn ngữ”. Nhiều biển hiệu lăng xê xem nhẹ tiếng mẹ đẻ, vi phạm Luật quảng cáo. Thực trạng này đã diễn ra trong một thời gian dài và cũng từng được dư luận nhiều lần đề cập đến.
Bản thân tiếng nói trong quá trình tồn tại luôn có những biến thể, cách sử dụng ngôn ngữ mới. Đó là điều cần thiết. Cũng trăn trở về vấn đề này, PGS. TS vàng anh Thi, Phó giám đốc trọng điểm tiếng nói và Văn hóa Việt Nam cho rằng: Thời nào cũng có những biến thể của ngôn ngữ.
Nhiều khách sạn nhỏ đẵn để phục vụ “khách ta” nhưng “chữ tây” thì khá phổ biến. Chỉ có như vậy, mới giữ giàng được sự trong sáng của tiếng Việt, gìn giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc.
Trong xu thế hội nhập và phát triển, sử dụng tiếng nói nước ngoài đúng lúc, đúng chỗ là khôn cùng cấp thiết, như những cửa sổ mở ra giao lưu với thế giới. Thay vì “chào mừng”, “chào đón”, người ta dùng “welcome”, thay vì “lối ra” thì được đề là “exit”. Giờ đây khi gặp nhau giới trẻ chào nhau bằng “hê lô” (Hello), chào giã biệt bằng “bai bai” (bye bye) được cho là hợp mốt.
Việc mượn ngôn ngữ nước ngoài để biểu lộ cũng là cấp thiết. Trong lĩnh vực quảng cáo ở nước ta gần như đang bò không chỉ mọi quy định mà còn bỏ qua cả những giá trị văn hóa trong tiếng nói dân tộc. Điều này cũng rất cần sự định hướng cụ thể. Cái gì đã có thì chỉ nên bổ sung, phát triển chứ không nên quá lạm dụng việc đi mượn. Bài và ảnh: TRẦN DUY VĂN.
Muốn điều chỉnh được điều này không chỉ điều chỉnh độc nhất vô nhị tiếng nói mà còn ở tư duy giáo dục trong tất các mặt: Văn hóa, đạo đức, lối sống.
Song đến nay, người ta gần như chấp thuận coi đó là điều bình thản trong xu thế hội nhập. Không riêng gì đô thị, ở nhiều làng quê, đã qua rồi cái thời người ta chào nhau bằng những câu chào hỏi xã giao mang đậm chất văn hóa Việt. Việc sử dụng tiếng nói nước ngoài ở một mức độ nào đó là yếu tố hăng hái.
Ví như: Yan B, Tona Th, Duken T, C Seven… mà có thể ngay người đó cũng hiểu chưa hết nghĩa của nó là gì! Có lẽ để đua đòi làm sang, hay chạy theo mốt sính ngoại mà họ vô tình quên mất mình là người Việt.
QĐND - Không chỉ là phương tiện chuyển tải, gìn giữ văn hóa, ngôn ngữ còn là gương mặt, là kết tinh chiều sâu văn hóa của mỗi dân tộc.
Việc quá đề cao ngoại ngữ cho trẻ khi mà ngay tiếng Việt còn chưa giỏi có vẻ như thường hợp. Nhưng nếu tiếng nói nước ngoài bị lạm dụng sẽ xâm hại nghiêm trọng đến sự thuần khiết của tiếng Việt- thành tố quan yếu của bản sắc văn hóa dân tộc. Thậm chí, nhiều chương trình tiêu khiển cho người Việt ngay trên sóng truyền hình cũng “ưu ái” dùng các thương hiệu ngoại.
Song cần phải “mượn” cho đúng văn hóa Việt và phải làm mới chúng. Tiếng ta đang bị… tây hóa. Chúng ta đã không còn quá lạ lẫm khi bước chân vào một nhà hàng hay khách sạn của người Việt mà từ cửa vào đến phòng ở đâu đâu cũng là tiếng nước ngoài.
Hay đến như cuộc thi giọng hát Việt, rất nhiều ca sĩ lại tả những ca khúc nước ngoài. Tuy nhiên nếu quá lạm dụng lại ẩn tàng những nguy cơ “xâm thực” văn hóa. Thậm chí trên bàn ăn của nhiều nhà hàng Việt, tờ thực đơn là món “hỗn tạp ngôn từ” với ta, tây lẫn lộn. Tuy nhiên, những gì đang diễn ra chừng như đã vượt quá giới hạn của biến thể thường ngày trong văn hóa sử dụng ngôn từ.
Tuy nhiên, những biến thể đó trong ngôn ngữ cộng đồng cần được đặt trong khuôn khổ văn hóa truyền thống. Thậm chí có những biển quảng cáo 100% là tiếng nước ngoài. Đặc biệt, giới trẻ chưa nhận thức hết được điều này, do đó chạy theo mốt. Đã đến lúc chúng ta cần có những chuẩn mực trong văn hóa sử dụng ngôn từ.
Thời kì qua, nhiều nhà tiếng nói, văn hóa, các phương tiện truyền thông đã lên tiếng đề cập đến hiện tượng ngôn ngữ Việt đang đứng trước những nguy cơ.
Dù rằng vậy, chừng như “tiếng kêu cứu yếu ớt của tiếng Việt” chưa nhận được sự quan hoài thỏa đáng với tư cách là một nhân tố quan trọng của văn hóa dân tộc. Một phần hậu quả đó cũng chính từ hệ thống giáo dục của chúng ta. Tuy thế, cần nhận thấy một thực tại là giới trẻ hiện giờ kém tiếng Việt hơn ngày xưa rất nhiều! Thậm chí nhiều bạn trẻ dùng từ ngữ sai nghĩa. Nhiều người sinh ra, lớn lên ở Việt Nam, trưởng thành trong nghề cũng tại tổ quốc mình, nhưng nghệ danh phải có một nửa chữ ta, một nửa chữ tây.
